Skłonność do upajania się obrazem i dźwiękiem u celtów

Z drugiej strony jednak, owa skłonność do upajania się obrazem i dźwię- kiem daje w wyniku utwory o niezwykłej sile sugestywnej. Prostym nieraz nazwaniem przedmiotów, wyliczeniem skojarzeń, oddanym w mowie rytmicznej i melodyjnej, poeta działa na podświadomość, porusza wzruszenia głębokie, zapala, rozmarza lub pobudza do niepowstrzymanego śmiechu, każe się pysznić lub korzyć. Nie będzie zbytnią śmiałością twierdzić, że w żadnej literaturze nie znajdzie się utworów, w którycli napięcie tragiczne wstrząsałoby silniej niż w ustępach epopei irlandzkiej, dotyczących śmiertelnej walki dwu braci mlecznych, Ferdiada i Cńchulainna: w których by targał nerwami taki szloch nieprzytomny, jak w irlandzkiej skardze pięknej Deidre, scałowującej krople krwi z uciętej głowy ukochanego: w których by oddanie się sprawie politycznej, wiara w jej zwycięstwo, melancholia po przegranej wzruszały bardziej niż w odach jakobickich Szkota Aleksandra MacDonalda czy w elegiach i pieśniach Walijczyków Gruffydda ab yr Ynad Coch i Iolo Gocha. A nic już – poza Dantem – przewyższyć nie zdoła barwnością i plastycznością literatury irlandzkiej wizyjnej, podobnie jak nigdzie indziej nie spotykamy tak wcześnie rozwiniętej wrażliwości na czar przyrody, jak w piśmiennictwach celtyckich – przyrody nie będącej jedynie ramą i tłem zdarzeń ludzkich, ale żyjącej życiem własnym i współczującej z człowiekiem. O morzu zwłaszcza i o lesie rzec można, iż nikt nie zrozumiał ich i nie wyraził ich życia tak, jak to uczynili Celtowie. Dla nich morze nie jest owym greckim – to strasznym, wzburzonym przez Posejdona, to przyjaznym, „barwy, jak wino“, „niosącym okręty“, zawsze pełnym postaci na obraz ludzki stworzonych bogów, najad, trytonów. Lasy nie przemawiają głosem driad, nie zaludniają gór oready. Ocean wielki, nieuczłowie- czony ale żyjący, gada wprost rykiem fal i świstem wichrów. Wprost gada też do nich las szumem dębów, osłania leszczynami uchodzącą parę miłosną, karmi, ostrzega. Oni tę mowę rozumieją i oddając ją słowami ludzkimi, umieją zachować jej czar i dźwięczność swoistą.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>