Postępy anglizacji w XIX w. i schyłek piśmiennictwa cz. II

W wieku XIX literatura szkocka staje się coraz to wyraźniej literaturą jednej tylko warstwy, ludowej. Nie przesądza to oczywiście zupełnie o jej wartości estetycznej. Owszem, opowieści ludowe, których – zwłaszcza na Hebry- dach – zebrano moc wielką, ballady „osjaniczne“, pieśni i piosenki są często skończenie piękne. Są też poszczególni poeci, umiejący oddać wierszem cieniowanym subtelnie to wzruszenie, którego doznają w otoczeniu przyrody, jak Evan MacColl, przezwany „Moorem Wyżyny“, i Ewen Lachlan, który pozostawił ładną pieśń miłosną Ealaidh Ghaoil. Również William Livingstone ogłosił pod nazwiskiem gaelskim MacDunleibhe zbiorek, w którym uderzają pate- tycznością w dobrym stylu żale nad zanikaniem dawnych obyczajów na wyspie lslay, ojczyźnie poety, a także poemat w rodzaju epickim o oddziale Highlan- derów sir Colina Campbella w czasie kampanii krymskiej. John Morrison (1790-1852) jest poetą religijnym o wyobraźni potężnej, godnym następcą Buchanana, a spośród jego współzawodników w tej dziedzinie poezji nie do pogardzenia są James MacGregor (1759-1830) i współczesny mu John Mac- Lean, poeci emigracyjni z Nowej Szkocji, oraz Peter Grant, autor zbiorku pieśni kościelnych, wydanego w r. 1809 i przedrukowanego dwudziestokrotnie. Niemniej poezja szkocka wieku XIX nosi na sobie piętno ludowe. Ma je ze względu na charakter twórców. Są oni przeważnie samoukami, jak William Livingstone – krawiec wioskowy, jak John Morrison – kowal. Są wyszłymi z ludu kaznodziejami „niekonformistów“, jak Peter Grant. A dziś każda dolina górska, każda wyspa ma swego poetę – takiegoż włościanina, pasterza, rybaka jak reszta ludności, często żebraka, niekiedy wyszłego z ludu nauczyciela szkółki parafialnej. Ma poezja ta charakter ludowy ze względu na swych odbiorców: z klas wykształconych interesują się nią tylko filologowie, językoznawcy i miłośnicy folkloru. Ma ją ze względu na sposób swego rozszerzania się: jest to poezja nie pisana, ale mówiona, najczęściej recytowana miarowo lub śpiewana przy akompaniamencie kobzy. Wreszcie – a to bodaj że najważniejsze – ludowość poezji lej polega na jej schematyczności, na tym, że nawet wówczas, gdy poeta wyraża wzruszenie własne, na przykład w poezji miłosnej, oblicze jego indywidualne nie wygląda spoza wierszy. Uczucie jest mniej lub więcej gwałtowne, mniej lub więcej subtelnie cieniowane. Zawsze jest to uczucie mogące przybrać tę postać w sercu każdego. Nie jest właściwe jednemu tylko. Poezja la zbierana jest od lat stu gorliwie, zarówno jak bardzo liczne opowieści i przysłowia. Zbiór największy wydal w 1862 r. J. F. Campbell. Uzupełnili go między r. 1889 i 1895 J. G. Campbell, D. Maclnnes, J. MacDougall, Archibald Campbell. Wśród opowieści tych są niektóre o tematach bardzo starych: znaleziono dotyczące bohaterów cyklu ulackiego. Ale rodzajami najbardziej typowymi dla Szkocji ,są pieśń i ballada, nie opowieść prozą. Dodajmy, że wychodzi obecnie w Szkocji Północnej parę pism – w Oban. w Inverness – które mają szpalty gaelickie obok angielskich.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>