POEZJA WALIJSKA OD W. XI DO KOlSlCA XIII

Począwszy od wieku XI do końca XIII zauważamy bardzo !znaczne wzmożenie się twórczości poetyckiej walijskiej. Jest ono ilościowe: mamy z okresu tego więcej utworów niż z poprzedniego nie tylko dlatego, że więcej zachowało się, ale również dlatego, że więcej się pisze. Wzbogaca się również poezja nowymi rodzajami, a dawniej uprawiane różnicują się. Przede wszystkim jednak oczyszcza się natchnienie poetyckie, pozbywa się szybko niby-filozoficz- nego balastu, który czyni wiele z utworów wieku IX i X tak mało strawnymi. Wprawdzie nie zanika bynajmniej zamiłowanie do proroctw, nie zanika żyłka symbolistyczna. Ale wyraz ich jest już inny, prostszy, jaśniejszy. Symbol przechodzi w metaforę, w porównanie, w zestawienie obrazów powiększających działanie efektu dramatycznego lub nadających wzruszeniu specyficzny odcień.

Dotyczy to przede wszystkim dwu rodzajów: poezji historycznej i religijnej. W pierwszej zapanowują obecnie tematy aktualne. Dzień każdy dostarcza ich dosyć, zwłaszcza w Walii Północnej, której władcy potężni są w ciągu półtrzecia wieku głównymi chorążymi samoistności kraju, a zarazem mecenasami poetów tworzących w języku rodzimym. W okresie od XI do XIII wieku poezja walijska rozwija się przede wszystkim na ich dworach i ich sprawie oraz ich chwale służy. Jest poezją bojową, opiewającą możnych, póki żyją, i opłakującą ich, gdy umrą. Z natury rzeczy nacisk główny przenosi się na osoby i na fakty współczesne, a bohaterowie przeszłości zamierzchłej i zdarzenia epickie schodzą do roli rekwizytów.

Przyznać trzeba, że dzieje się to bardzo często z uszczerbkiem wartości estetycznej. Panegiryki i elegie okolicznościowe walijskie są w ogromnej większości równie banalne, jak gdziekolwiek indziej. Jednakże niektórzy poeci zdołali wyjść obronną ręką i z tego niewdzięcznego zadania. Na przykład Da- fydd Llwyd ab Llewelyn (wiek XIII) wpadł na pomysł udramatyzowania poematu o zamku Raglan w ten sposób, że swój opis pochwalny przedstawił jako dialog Duszy z Ciałem. Wprowadzenie tego starego tematu utworów religijnych nadaje zupełnie niespodziewany ton całemu panegirykowi. Spośród bardzo licznych poetów uprawiających ten rodzaj oraz elegię okolicznościową wymienimy tu najważniejszych tylko, którzy przeważnie odznaczyli się także w innych dziedzinach poezji. Są to: naprzód Meilir, bard nadworny króla Tra- haerna, pobitego w r. 1081 przez Gruffydda ab Cynan, później bard tegoż i piewca jego chwały, oraz dynastia bardów, od niego rozpoczynająca się: Gwalchmai ab Meilir, syn, i dwaj wnukowie: Einion i Meilir II. W drugiej połowie wieku XII Cynddelw, bard książęcia na Powys, opiewa swego pana w panegirykach, rozpoczynających się od wezwań pobożnych, nieraz pełnych głębokiego wzruszenia, ale niestety rojących się od powtórzeń. W wieku XIII Philip Brydydd układa panegiryki na cześć swego pana Rhysa Gryga, władcy Walii Południowej. Większość poetów tego czasu obiera jednak za temat chwałę Llewelyna ab Iorwerth (zm. 1282), który wskrzesił świetność królestwa Walii i krajem zjednoczonym władał przez lat czterdzieści. Poematy na jego cześć tworzą Dafydd Benvras, Einiawn ab Gwgan, Llywarch ab Llewelyn, wreszcie najznakomitszy z nich Gruffydd, zwany ab yr Ynad Coch, tzn. „syn Sędzi Czerwonego“. Gdy wypadło mu opłakiwać śmierć Llewelyna, odczuł, że umarło coś większego niż wielki król, że nie ma już ratunku dla Walii. Nasunęły mu się obrazy potężne i groźne: morza, które uderzeniami fal ryczy z rozpaczy, dębów, zginanych do ziemi przez wicher, konarów, trzaskających pod ciosami burzy. To już nie poeta nadworny opłakuje pana swego w zamówionej przez spadkobierców elegii, nie wierny sługa żali się po stracie dobroczyńcy – to cała ojczyzna wije się z bólu po śmierci ostatniego z godnych swych synów.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>