POEZJA PATRIOTYCZNA – EPOKA WSPÓŁCZESNA

Odrodzenie natchnienia w okresie walk i klęsk narodowych. Ostatnie przebłyski poezji w dawnym stylu. Liryka nowożytna. Alegoria patriotyczna. Poezja bojowa. Ballada, opo- wieść, piśmiennictwo religijne. Satyra i parodia w XVIII i początku XIX w. Upadek twórczości w połowie XIX i odrodzenie w XX w.

Piśmiennictwo irlandzkie zachowuje omówione cechy, rozwinięte w wiekach średnich, do końca XVI w. Nie znać na nim wpływu Odrodzenia. Ale wykazuje ono coraz większe wyczerpanie. Próżno usiłują poeci zaradzić temu stylem. Osiągają jedynie sztuczność.

Ale z końcem wieku XVI poprzez rupieciarnię form przeżytych poczyna torować sobie drogę duch nowy. Duch narodowy. Objawia się on jednocześnie i na przemian w postaci żałości i nadziei, tęsknoty i zachęty do czynu, w postaci ekstazy mistycznej i umiłowania rzeczy konkretnych.

Wyczuwa się już głębszy jakiś, bardziej szczery smutek w tych kilku Żalach pochwalnych, do których dała powód śmierć na obczyźnie ostatnich z długiego szeregu 0’Neillów i 0’Donnellów, co tak walecznie i dumnie dzierżyli sztandar samoistności irlandzkiej przeciwko całej potędze Elżbiety. Znać, że zarówno największą cieszący się sławą z twórców tych Żalów, Flann MacCraith (ok. 1600), jak i inni, częściowo bezimienni poeci opłakują coś większego niż paru możnych i hojnych panów. Wyczuwa się to również, tylko wyraźniej jeszcze, w elegiach historyka Keatinga (zm. 1650). Jednocześnie świadomość, że dawna Irlandia chyli się do upadku, podnieca do ratowania od zapomnienia wszystkiego z dawnej jej chwały, co tylko da się wyrazić słowem, aby choć to przekazać pokoleniom następnym, skoro ojczyzny nie stanie. 0’Clery’oiwie i MacFirbisowie zbierają wszystkie wiadomości o przeszłości, jakie znaleźć mogą w zmurszałych rękopisach. Keating kończy swoją historię (1633), Lug- aidh 0’Clery (zm. 1630) pisze Żywot Hugha 0’Donnella, wodza Irlandczyków północnych przeciwko Anglikom. Wybuchły w owym czasie wielki Spór poetów – Iomarbhagh na bhfileadh (czyt. Jomarwa na wfile) zakończony w 1617 r., ma początkowo za powód to, że Tadhg Mac Daire Mac Brodin (1570-1652) ułożył był poemat wysławiający panów południowych i ich przodków, panów północnych zaś ogłaszający jako rodu podlejszego. Odpowiedział Lugaidh 0’Clery. Wkrótce wszyscy poeci nadworni zostali wciągnięci do tej polemiki wierszowanej. Otóż, choć rozpoczęta w kwestii genealogicznej, nie tylko nie doprowadziła ona do pogłębienia waśni, ale przeciwnie – przemieniła się w jeden wielki chór, zgodnie sławiący wielkość dawnej Irlandii we wszystkich jej rodach i plemionach. Ogromny, bo przeszło siedem tysięcy wierszy liczący, owoc sporu przyczynił się walnie do podtrzymania narodu podczas tego długiego „pokoju“, którym obdarzyła go zwycięska Elżbieta i który utrzymywali dwaj pierwsi Stuarci – pokoju, podczas którego ludność wsi całych wymiera z głodu, szubienica i topór wciąż czynne są w miastach, a konfiskaty i prosta grabież są chlebem powszednim.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>