Liryka religijna sięga czasów bardzo dawnych

Temat żalu nad minioną bezpowrotnie młodością, użyty znacznie rzadziej, wyzyskany został przez bezimiennego poetę wieku X (IX?) dla stworzenia przepięknego poemaciku o Staruszce z Beara, „która niegdyś strojnie i dumnie nosiła się i której ramiona białe pieściły karki królewskie“, a dziś wyschła i koścista w takiej jest nędzy, że nie ma nawet znoszonego płaszcza. Do rodzaju Pożegnań nie miłosnych już, lecz dramatycznych, należy wstrząsająca Schadzka pośmiertna (wiek X), w której ze słów upiora zjawiającego się przed oczekującą nań kochanką wieje zimno grobowe, coś nieubłaganego: „nie czynię ci wyrzutu żadnego, choć o ciebie się biłem… Z pierwszym brzaskiem porzucę, co ludzkie… Idź do domu!… Upiora są słowa moje, upiorem postać… Kobieto, milcz! nie mów do mnie!“

Wezwań i pieśni miłosnych zachowało się z czasów wczesnych niewiele poza tą, którą Mider śpiewa Etainie. Trudno nam przeto zdać sobie sprawę z tego, jakie mogły być ich odmiany. Począwszy od wieku XVII mamy ich dużo. Ale często są one tylko pozornie miłosne. Ze względów „cenzuralnych“, by nie być oskarżonym o zdradę główną, poeci okresu jakobickiego śpiewali o nieistniejących kochankach myśląc o sponiewieranej ojczyźnie. Często rozróżnić niesposób, czy ma się do czynienia z poematem miłosnym, czy alego- ryczno-patriotycznym. Ale są też liryki na pewno i po prostu miłosne, świeże i wdzięczne.

Liryka religijna sięga czasów bardzo dawnych. Hymny ii modlitwy wierszowane, powstałe między wiekiem VII i XI, mają formę bardzo wyrobioną, świadczącą o dość długiej ewolucji uprzedniej. Wiersz jest dwu typów: rymowany i nierymowany, oparty na rytmie zgłosek długich i krótkich. W obu wypadkach stosowana jest aliteracja. Jako przykład pierwszego typu można przytoczyć hymn biskupa Ultana (zm. 656) na cześć świętej Brigity z Kil- dare, zaczynający się od słów Brigit be bithmaith, Brigit niewiasta życia śicią- tobliwego. Pisany jest w jambach, akcent naturalny zachowany ściśle, rymy końcowe dwuzgłoskowe, asonacja w półwierszu, aliteracja. Do drugiego typu należy wspomniana już Modlitwa Ninine’a. Modlitewki w kalendarzach bywają jednego lub drugiego. Hymnów jest bardzo wiele, przeważnie zebrane w jednym rękopisie z wieku XII, tzw. Liber Hymnorum franciszkanów z Dublina.

W czasach następnych – począwszy od wieku XI – liryka religijna urozmaica się bardzo. Między autorami są zakonnicy, jak Mael Isu (zm. 1038), poeta subtelny. Są jednak i świeccy, Gilla Moduda (zm. 1143) oraz dwaj poeci z rodu Hua Dallaig, Muiredach, zwany Albanach, tj. „Szkot“ (żył w okresie 1214-1240) i Donnchad Mór (zm. 1244). Ten zwłaszcza stworzył przepiękne poezje na cześć Marii Panny. Jest on uważany za największego religijnego poetę irlandzkiego, bodaj że słusznie.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>