EPOS NAJDAWNIEJSZY CZ. II

Następnie cykl Dzieci Llyra. Pod tytułem tym powstała w Walii w wieku XII (XI?) opowieść osobna, której postaci główne nie mają już nic boskiego, a która za pośrednictwem Gotfryda z Monmouth przeniknęła do literatury angielskiej i posłużyła Szekspirowi za temat do Króla Leara. Dowodem tego, jak popularni byli potomkowie Oceanu {Llyr, Lir w krajach celtyckich), jest, że i w Irlandii mamy opowieść o Losach dzieci Lira, przy tym na temat odmienny: mianowicie powszechnie znany temat złej macochy wypędzającej z domu dzieci, które uratowane zostają od zguby przez siostrę, ale kosztem przybrania postaci łabędziej. W Mabinogion dzieci Llyra, wśród których rolę pierwszą gra Manawyddan, mają jeszcze wyraźnie boskie cechy. Opowieści mityczne dotyczyły prześladowania tych bóstw przez bóstwa inne, złe i potężne czarami bóstwa podziemne i śmiercionośne. Więżą one potomstwo Llyra, czynią z kraju bezludną pustynię. Ale Manawyddan wybawia swoich krewnych przemyślnością i pracą. W Mabinogi swoim ma cechy bohatera kulturowego, wynalazcy rzemiosł i upraw zbóż: niby Dionizos grecki. Z innych potomków Llyra, względnie ich krewnych i powinowatych, byli bohaterami osobnych opowieści mitologicznych Brali i Branwen, Pryderi, bóg młody i zawołany myśliwy, oraz Rhiannon, naprzód małżonka boga Zaświata, potem Pryderiego, udręczona niewinnie matka dziecka porwanego przez potwora. Ma ona cecby wspólne z grecką Demeter. Bran, przezwany Bendigeit, tj.

„Błogosławiony“, i siostra jego Branwen są na poły bohaterami kulturowymi, istotami dobrodusznymi, niezbyt mądrymi, poświęcającymi się dla dobra ludzi. W Mabinogi Branweny dochodzą nas poza tym echa jakichś stosunków sprzymierzeńczych i wojennych Brytanii z Irlandią. W opowieści tej, której bohaterowie są w pewnej mierze antropo- inorfizacjami iziem i krajów, obecny jest element historyczny, nie tylko mitologiczny. Wreszcie osobny cykl stanowiły opowieści o łowach na dzika Twrch Trwyth (czyt. Turch Truyth), zesłanego przez boga Zaświata, jednookiego olbrzyma Yspadaddena Penkawra – łowach, których wynikiem jest pozyskanie przez bohatera Kulhwcha (czyt. Kiilhuch) talizmanów, umożliwiających mu zabicie Yspadaddena Penkawra i pozyskanie ręki jego córki Olweny. Mamy tu do Czynienia również z mitami, których odpowiedniki greckie znamy dobrze, jako to opowieści o wyprawie Tezeusza na Kretę, zabiciu Minotaura i stosunku miłosnym z Ariadną, z drugiej zaś strony mity o Heraklesie, o byku maratońskim, o dziku erymanckim, wszystko skombinowane z celtyckim wątkiem o zabiciu jednookiego boga śmierci, odpowiednika Cy- klopa. Otóż już Nennius jako rzecz znaną powszechnie wspomina historię łowów na cudownego dzika i, co więcej, nazywa go tak samo Porcus Troit.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>