Cykl łaigeński

Młodszy od ulackiego jest cykl łaigeński, zwany tak od królestwa Laigen (dziś Leinster), inaczej cykl Finna czyli osjaniczny, od bohaterów głównych Finna mac Cumhail i jego syna Oisina. Opowieści tego cyklu zdają się być stworzone początkowo w środowisku ludowym. Faktem jest, że dość późno znajdują uznanie na dworach i u uczonych poetów zawodowych – nie wcześniej niż w wieku XII. Faktem jest także, że bohaterowie wyposażeni są w cechy, które zapewniały im popularność wielką u ludu, mniej polecały ich względom arystokracji. Finn jest synem cumal, tj. niewolnicy. Jest dowódcą bezdomnej kupy zbrojnej, fiantia’ów, zaciągających się do służby więcej dającemu: takie żołdactwo zawodowe występuje wprawdzie niejednokrotnie w historii irlandzkiej, ale nigdy nie jest zbyt dobrze widziane przez przedstawicieli arystokratycznego ustroju plemiennego. Poza tym Finn i towarzysze jego występują bardzo często jako przedstawiciele sprawiedliwości społecznej – gromią tyranów, ujmują się za uciśnionymi, rozdają ubogim łupy zrabowane u bogaczy. Natomiast z chwilą, gdy Finn zyskał sobie uznanie sfer wyższych, nie stracił go już do czasu, aż te zapomniały swego pochodzenia. Wśród ludu zaś imię jego jest dotychczas popularne. Stał się wcieleniem bohatera narodowego i wyparł zupełnie w cień starszych od siebie Ulatów. Miał też od razu odpowiednie zadatki. Cykl jego staje się popularny w okresie najazdu skandynawskiego (IX-X w.), w którym to czasie drużyny podobne do fianna ów odegrały wybitną rolę w obronie kraju. Powstał w owym Laigen, które dźwigało na sobie główny ciężar walk z barbarzyńcami, mocno siedzącymi w Dublinie i w Wex- fordzie, i z którego wyszedł wielki Brian Boru, wskrzesiciel zjednoczenia całej Irlandii pod jedną władzą (1014). Toż Laigen jest długo głównym ośrodkiem oporu przeciwko Anglo-Normandom, po podboju Henryka II (1172): Uladh i Mumhan (dziś Munster) mniej są narażone i dopiero znacznie później, w wieku XVI, przyjdzie na nie kolej przewodzenia walce. Zanim to się stało, cykl Finna cieszył się już od dawna wzięciem ogólnym.

Cykl ten obejmuje tylko krótkie utwory charakteru epizodycznego, nie zgrupowane wkoło żadnej opowieści centralnej. Wiele z nich jest legendą lokalną, związaną z osobą Finna. Wróżki, upiory, wszelkiego rodzaju postacie demonologii ludowej ukazują się co krok. Pełno zamków zaklętych, zatopionych wTsi, skarbów, dostępnych raz w roku. Finn i jego towarzysze żyją na wpół życiem z bajki. Przedstawieni są jako poganie jeszcze, ale pogaństwo ich jest nie tyle reli- gią zorganizowaną, ile tym, co za pogańskie ma lud od dawna już chrześcijański. Jest folklorem.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>